Zdrowa skóra chroni nasz organizm przed różnymi drobnoustrojami. Podstawowym elementem tej ochrony jest naskórek, a zwłaszcza warstwa rogowa i płaszcz lipidowy na jej powierzchni. Dodatkową obronę przed drobnoustrojami chorobotwórczymi zapewniają swoiste i nieswoiste mechanizmy immunologiczne. Również kwaśny odczyn na powierzchni skóry (pH 5,4 – 5,9) faworyzuje względnie mniej szkodliwe bakterie i chroni przed szczepami patogennymi.
Pospolite zapalenie mieszków włosowych brody, figówka (folliculitis simplex barbae, sycosis barbae)
Figówka jest najczęstszą odmianą zapalenia mieszków włosowych. Zajmuje okolice brody i boczne powierzchnie karku. Zakażenie ma tendencje do szerzenia się, zwłaszcza podczas golenia. W obrębie górnej wargi wykwity często zlewają się tworząc skupiska grudek i krostek przebitych włosami.
Leczenie polega na stosowaniu miejscowych środków odkażających, a przy nasilonym stanie zapalnym zawiesin z glikokortykosteroidami. W przypadku nawracających nasilonych zmian podaje się doustne antybiotyki, ale rzadko powodują one wyleczenie.
Czyraki (furunculus) - objawy
Czynnikiem wywołującym jest gronkowiec złocisty (Staphylococcus aureus). Czyraki występują często, zwłaszcza w warunkach złej higieny. Ich powstawaniu, a także występowaniu czyraczności, czyli czyraków mnogich, sprzyja obniżenie odporności, cukrzyca, AIDS, choroby nowotworowe, jak również ogólne leczenie glikokortykosteroidami lub innymi lekami immunosupresyjnymi. Czyraki częściej występują u pacjentów z atopowym zapaleniem skóry, u których na skórze stwierdza się duże ilości bakterii Staphylococcus aureus, a wskutek drapania z powodu nasilonego świądu często dochodzi do mikrouszkodzeń skóry i zakażenia.
Czyrak jest zapaleniem mieszka włosowego i może pojawić się na wszystkich częściach ciała, na których występują włosy. Jednak najczęstszym umiejscowieniem jest kark, twarz, pachy, pośladki, ramiona i podudzia, a także przedsionek nosa i kanał zewnętrzny ucha.
Początkowo pojawia się mała, żółta krostka, która szybko przekształca się w czerwony guz z martwiczym czopem pośrodku. Zmiana ta powiększa się, może być bardzo bolesna, z obrzękiem. Po 7-14 dniach czop martwiczy ulega opróżnieniu, a ubytek stopniowo się goi z pozostawieniem blizny. Czasem czyraki nie pękają, ale po dłuższym czasie samoistnie się goją, pozostawiając zagłębioną bliznę. Jeżeli zmianom skórnym towarzyszy limfadenopatia, gorączka i dreszcze, oznacza to, że doszło do posocznicy. Możliwe powikłania po czyrakach to zapalenie wsierdzia i szpiku kostnego.Najgroźniejszym umiejscowieniem czyraka jest twarz w okolicy wargi górnej, oczodołu i skroni ze względu na ryzyko zakażenia zatoki jamistej i przejścia zakażenia na opony mózgu.
Czyraki (furunculus) - diagnoza
Diagnostyka różnicowa: czyraki mogą przypominać zmiany w obrębie pach, pachwin i pośladków występujących w trądziku odwróconym.
W przypadku pojedynczych zmian najczęściej wystarczy leczenie miejscowe polegające na stosowaniu okładów z sody lub maści ichtiolowej, a także preparaty zawierające antybiotyki. Jeżeli zmiana jest bardzo bolesna i obrzęknięta, ulgę może przynieść chirurgiczne nacięcie zmiany. Ze względu na ryzyko przeniesie zakażenia nie wolno samemu wykonywać żadnych manipulacji w okolicy czyraków. W przypadku czyraków zlokalizowanych na twarzy lub czyraków mnogich, konieczne jest z reguły doustne leczenie antybiotykiem. Najczęściej stosuje się antybiotyki z grupy penicylin lub cefalosporyn. W przypadku wystąpienia objawów ogólnych takich jak dreszcze, gorączka, zapalenie naczyń chłonnych, zwłaszcza u pacjentów z obniżeniem odporności, konieczna może być nawet hospitalizacja pacjenta i dożylne podawanie antybiotyku.
